Łączenie rodzin w Niemczech: §24 i zwykły Familiennachzug
Dla osób posiadających status ochrony tymczasowej na podstawie § 24 ustawy o pobycie obowiązuje uproszczone łączenie rodzin na podstawie § 29 ust. 4. Małżonek lub małżonka oraz małoletnie dzieci stanu wolnego dołączają bez potwierdzania dochodu i otrzymują taki sam status na podstawie § 24. W przypadku innych krewnych lub w innych sytuacjach stosuje się zwykły Familiennachzug — z wymogami dotyczącymi dochodu, mieszkania i zazwyczaj podstawowej znajomości języka niemieckiego.
Międzynarodowa Kancelaria Prawna "Zahist" prowadzi klientów w sprawach łączenia rodzin w Niemczech. Z naszej praktyki wynika, że podstawowym błędem jest próba złożenia dokumentów dotyczących bliskiego krewnego w trybie uproszczonym na podstawie § 24, choć formalnie sytuacja podlega ogólnemu Familiennachzug. Różnica w wymogach dotyczących dochodu i mieszkania jest tu na tyle istotna, że niewłaściwy wybór procedury oznacza odmowę i konieczność ponownego złożenia wniosku od początku.
Wyjaśniamy, którzy członkowie rodziny mogą przyjechać, jaka jest różnica między łączeniem na podstawie § 24 a zwykłym Familiennachzug, czy potrzebna jest wiza oraz jakie dokumenty należy przygotować. A także kiedy trzeba potwierdzać dochód i mieszkanie, czy znajomość języka jest obowiązkowa, gdzie składać wniosek oraz co robić w skomplikowanych przypadkach i w razie odmowy.
Którzy członkowie rodziny mogą przyjechać do Niemiec
Rdzeń rodziny (Kernfamilie) — małżonek lub małżonka, w tym zarejestrowany partner, oraz małoletnie dzieci stanu wolnego — ma najszersze i najprostsze podstawy łączenia w porównaniu z innymi krewnymi.
- Mąż lub żona, których małżeństwo zostało oficjalnie zarejestrowane
- Małoletnie dzieci stanu wolnego wnioskodawcy
- Rodzice małoletniego dziecka przebywającego w Niemczech bez opieki
- Inni krewni — wyłącznie w wyjątkowych przypadkach, aby uniknąć szczególnie ciężkich okoliczności
Pełnoletnie dzieci i rodzice pełnoletniego wnioskodawcy co do zasady nie mają automatycznego prawa do łączenia. W ich przypadku wymagane są odrębne, wyjątkowe podstawy, a nie sam fakt pokrewieństwa.
Łączenie małżonka, małżonki i dzieci w ramach § 24
Uproszczona procedura na podstawie § 29 ust. 4 AufenthG dotyczy właśnie rdzenia rodziny osoby posiadającej status ochrony tymczasowej i przewiduje istotnie złagodzone warunki w porównaniu ze zwykłym łączeniem.
Kluczowym warunkiem jest to, że jedność rodzinna na Ukrainie została naruszona właśnie z powodu sytuacji wojennej i ucieczki, a dołączający krewny sam potrzebuje ochrony. Nie jest to formalność, lecz merytoryczny wymóg, który urząd może badać odrębnie.
| Parametr | Warunek przy łączeniu na podstawie § 24 |
| Krąg osób | Mąż/żona, małoletnie dzieci stanu wolnego |
| Potwierdzenie dochodu | Nie jest wymagane |
| Status po dołączeniu | Taki sam status na podstawie § 24 jak u wnioskodawcy |
| Miejsce pobytu krewnego | Inne państwo UE lub państwo trzecie poza UE |
Właśnie odstąpienie od wymogów art. 5 ust. 1 ustawy o pobycie — w szczególności od potwierdzenia samodzielnego utrzymania rodziny — sprawia, że procedura ta jest istotnie bardziej dostępna niż zwykły Familiennachzug.
Rodzice — kiedy możliwe jest ich sprowadzenie do Niemiec
Sprowadzenie rodziców przewidziane jest przede wszystkim w przypadkach, gdy w Niemczech przebywa małoletnie dziecko bez opieki osób dorosłych. Wówczas właśnie rodzice lub prawni opiekunowie mogą do niego dołączyć.
Jeżeli natomiast wnioskodawcą jest dorosła osoba pełnoletnia, automatycznego prawa do dołączenia rodziców nie ma: taki wniosek rozpatruje się wyłącznie jako wyjątek, aby uniknąć szczególnie ciężkich okoliczności osobistych, a nie jako procedurę standardową.
W praktyce jest to jedna z najczęstszych przyczyn rozczarowania klientów — oczekiwanie, że starszych rodziców można sprowadzić równie prosto jak małżonka lub małoletnie dziecko, nie sprawdza się bez dodatkowych, bardziej istotnych podstaw.
Jeżeli członek rodziny nie jest obywatelem Ukrainy
Uproszczona procedura łączenia na podstawie § 24 jest ukierunkowana właśnie na osoby, które same uciekały przed wojną na Ukrainie. Dlatego krewny nieposiadający obywatelstwa ukraińskiego nie zawsze automatycznie podlega temu reżimowi, nawet pozostając w związku małżeńskim lub w stosunku pokrewieństwa z obywatelem Ukrainy.
W rodzinach mieszanych pozostaje wariant zwykłego Familiennachzug na zasadach ogólnych, w którym obywatelstwo członka rodziny nie ma już decydującego znaczenia, lecz wymogi dotyczące dochodu i mieszkania stosuje się w pełnym zakresie.
Ponieważ praktyka poszczególnych urzędów wobec rodzin mieszanych pod względem obywatelstwa może się różnić, w takich sytuacjach szczególnie warto uzyskać indywidualną konsultację jeszcze przed złożeniem wniosku.
Różnica między łączeniem na podstawie § 24 a zwykłym Familiennachzug
| Kryterium | Łączenie na podstawie § 24 | Zwykły Familiennachzug |
| Potwierdzenie dochodu | Nie jest wymagane | Jest wymagane |
| Wystarczające mieszkanie | Nie jest odrębnie weryfikowane | Jest wymagane — 12 m² na osobę od 6. roku życia, 10 m² do 6. roku życia |
| Znajomość języka niemieckiego | Co do zasady nie jest wymagana | Poziom A1 dla męża/żony, z wyjątkami |
| Krąg osób | Wyłącznie rdzeń rodziny | Szerszy, według odrębnych podstaw każdej kategorii |
Warto wybrać właściwy reżim jeszcze przed zebraniem dokumentów — ponieważ pakiet dokumentów i sama logika uzasadnienia wniosku w tych dwóch procedurach istotnie się różnią.
Czy potrzebna jest wiza i gdzie składać dokumenty
W przypadku krewnych poza granicami UE — w szczególności na Ukrainie — łączenie odbywa się w trybie wizowym w niemieckiej ambasadzie lub konsulacie w miejscu zamieszkania, na przykład za pośrednictwem Ambasady Niemiec w Kijowie.
Jeżeli krewny już legalnie przebywa w innym państwie UE, procedura może być uproszczona — bez standardowego postępowania wizowego, choć szczegóły zależą od konkretnej sytuacji i państwa pobytu.
Ambasada przyjmuje dokumenty, weryfikuje ich autentyczność, w szczególności akty małżeństwa i urodzenia, i właśnie na tym etapie najczęściej pojawiają się pytania dotyczące tłumaczenia i apostille.
Jakie dokumenty są potrzebne do wniosku
- Paszport zagraniczny wnioskodawcy i dołączającego krewnego
- Akt małżeństwa lub urodzenia dziecka — z apostille i tłumaczeniem wykonanym przez tłumacza przysięgłego
- Dokument potwierdzający status wnioskodawcy w Niemczech (§ 24 lub inny Aufenthaltstitel)
- Wypełniony formularz wniosku o wizę w celu łączenia rodziny
- Zdjęcia biometryczne
- Dowody, że jedność rodzinna na Ukrainie została naruszona właśnie z powodu wojny — w razie potrzeby
Ukraińskie akty małżeństwa lub urodzenia muszą mieć pieczęć apostille i być opatrzone tłumaczeniem wykonanym przez tłumacza przysięgłego — bez tego ambasada nie przyjmie dokumentów do rozpatrzenia.
Potwierdzenie dochodu i mieszkania — kiedy jest to rzeczywiście potrzebne
W ramach uproszczonego łączenia na podstawie § 24 rdzenia rodziny dowód zapewnionego minimum egzystencji oraz odrębna weryfikacja powierzchni mieszkalnej nie są wymagane — właśnie to najbardziej odróżnia tę procedurę od zwykłego Familiennachzug.
W zwykłej procedurze norma mieszkaniowa wynosi 12 metrów kwadratowych na osobę w wieku od 6 lat i 10 metrów kwadratowych na każdą osobę poniżej 6. roku życia — jest to formalny punkt odniesienia, który weryfikuje właściwy urząd.
Czy wymagana jest znajomość języka niemieckiego
Znajomość języka na poziomie A1 — to standardowy wymóg wobec męża lub żony dołączających do partnera w Niemczech w zwykłej procedurze, jednak przepisy przewidują szereg wyjątków.
- Partner w Niemczech jest obywatelem państwa UE, który korzysta z prawa do swobodnego przemieszczania się
- Dołączający krewny nie może potwierdzić nawet podstawowej znajomości języka z powodu choroby lub niepełnosprawności
- Łączenie odbywa się właśnie w ramach uproszczonej procedury na podstawie § 24, w której ten wymóg co do zasady nie ma zastosowania
Dlatego zanim zapisze się Pan/Pani na kurs językowy i przystąpi do egzaminu, warto dokładnie ustalić, która procedura ma zastosowanie w Pana/Pani przypadku.
Co zrobić, jeśli odmówiono łączenia rodzin
Odmowę wydania wizy można zaskarżyć — najpierw poprzez bezpośrednie zwrócenie się do ambasady z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie decyzji, a w razie potrzeby także poprzez skargę do sądu administracyjnego (Verwaltungsgericht).
Najczęstszą przyczyną odmowy jest niewystarczający materiał dowodowy potwierdzający więź rodzinną lub jedność rodziny rozerwaną przez wojnę, dlatego już na etapie przygotowania wniosku warto zgromadzić możliwie kompletny pakiet dokumentów potwierdzających.
Trudne przypadki: brak dokumentów, różne obywatelstwo, małżeństwo zawarte poza Niemcami
Jeżeli brakuje standardowych dokumentów potwierdzających pokrewieństwo albo uzyskanie ich jest praktycznie niemożliwe — typowa sytuacja w regionach, gdzie rejestry zostały uszkodzone przez wojnę. W takim przypadku ambasada może zarządzić ekspertyzę genetyczną (Abstammungsgutachten) na koszt samego wnioskodawcy.
Małżeństwo zawarte nie w Niemczech, lecz na Ukrainie lub w innym państwie, jest uznawane pod warunkiem należytego udokumentowania — apostille na akcie oraz urzędowego tłumaczenia; dodatkowej legalizacji samego faktu zawarcia małżeństwa co do zasady się nie wymaga.
Związku bez urzędowej rejestracji (wspólne zamieszkiwanie bez stempla w paszporcie) prawo niemieckie nie zrównuje z małżeństwem dla celów łączenia rodzin. Podstawą są właśnie prawnie zarejestrowane relacje, a nie fakt wspólnego gospodarstwa domowego czy posiadanie wspólnych dzieci.
Odmowa współpracy w odpowiedzi na zapytania urzędu albo nieprzedłożenie dodatkowych dokumentów na wezwanie co do zasady prowadzi do odmowy wydania wizy — dlatego na każde wezwanie warto reagować terminowo i w pełni, a nie pozostawiać go bez odpowiedzi.
Terminy rozpatrywania wniosku o łączenie rodzin
Rozpatrzenie wniosku w niemieckiej ambasadzie lub konsulacie trwa średnio kilka miesięcy, a konkretny termin rozpatrzenia zależy od obciążenia placówki oraz kompletności złożonego pakietu dokumentów.
Najczęstszą przyczyną opóźnienia jest niekompletny zestaw dokumentów albo brak apostille lub tłumaczenia w chwili złożenia. Dlatego pakiet dokumentów warto przygotować z wyprzedzeniem, a nie kompletować go równolegle z oczekiwaniem na termin złożenia wniosku.
| Sytuacja | Orientacyjny wpływ na termin |
| Kompletny pakiet dokumentów z apostille i tłumaczeniem | Standardowy termin rozpatrzenia |
| Brak apostille lub tłumaczenia w chwili złożenia | Dodatkowe wezwanie i opóźnienie o kilka tygodni |
| Wymagana ekspertyza genetyczna (Abstammungsgutachten) | Istotne wydłużenie terminu — ekspertyza trwa odrębnie |
Pomoc prawna w zakresie łączenia rodzin w Niemczech
Ustalenie, która procedura ma zastosowanie właśnie do Państwa rodziny, oraz zebranie kompletnego pakietu dokumentów za pierwszym razem to zadanie, w którym błąd oznacza miesiące oczekiwania na nowe rozstrzygnięcie.
Prawnicy Międzynarodowej Kancelarii Prawnej "Zahist" pomagają ustalić krąg krewnych uprawnionych do łączenia rodzin, przygotować dokumenty dla ambasady i prowadzą sprawę w razie odmowy, w tym w postępowaniu odwoławczym.
Doradzamy również rodzinom o mieszanym obywatelstwie oraz w sprawach, w których brakuje dokumentów lub są one uszkodzone, a standardowy schemat postępowania nie znajduje bezpośredniego zastosowania.
Jeżeli planują Państwo łączenie rodziny w Niemczech i chcą od razu wybrać właściwą procedurę, prosimy o kontakt z Międzynarodową Kancelarią Prawną "Zahist" — omówimy Państwa sytuację podczas konsultacji.
