Bulgaristan'da şirket ve işletme tescili
Bulgaristan'da iş yapmak için yabancılar en sık EOOD — tek ortaklı limited şirketi tercih eder. Ülkenin 1 Ocak 2026 itibarıyla avroya geçişinden sonra asgari esas sermaye yalnızca yaklaşık 1 avrodur ve malikin sorumluluğu sermaye katkısıyla sınırlıdır. Bulgaristan'da tüzel kişi tescilinde yabancı vatandaşlar için kısıtlama yoktur — bunun için AB vatandaşlığı gerekmez.
Uluslararası Hukuk Bürosu "Zahist", özellikle girişimcilik faaliyeti yoluyla yasallaştırma bağlamında Bulgaristan'da iş tescil eden müvekkillere danışmanlık verir. Uygulamamıza göre hataların çoğu biçim seçimi aşamasında değil, uzaktan tescil için belgeler hazırlanırken ortaya çıkar. Belirli bir noter veya konsolosluğun şartları dikkate alınmadan düzenlenen vekâletname, işlemin baştan yapılmasına yol açar.
Hangi örgütlenme-hukuki biçimlerin mevcut olduğunu, tescilin nasıl yürüdüğünü, şirketi hangi vergilerin beklediğini ve neden kendi işinin oturma izni için dayanak olabileceğini inceliyoruz.
Bulgaristan'da işin temel örgütlenme-hukuki biçimleri
Bulgar mevzuatı, tek kişilik girişimciden anonim şirkete kadar birkaç iş yapma biçimi öngörür. Biçim seçimi öncelikle malik sayısına, kişisel malvarlığının korunması için gereken düzeye ve planlanan faaliyetin ölçeğine bağlıdır.
| Biçim | Malikler | Asgari sermaye | Sorumluluk |
| ET (tek kişilik girişimci) | 1 gerçek kişi | Gerekmez | Kişisel malvarlığıyla, sınırsız |
| EOOD | 1 kişi (gerçek veya tüzel) | Yaklaşık 1 avro (2 lev) | Şirket sermayesiyle sınırlı |
| OOD | 2 ve daha fazla kişi | Yaklaşık 1 avro (2 lev) | Şirket sermayesiyle sınırlı |
| AD (anonim şirket) | 1 ve daha fazla kişi | Yaklaşık 25 500 avro (50 000 lev) | Şirket sermayesiyle sınırlı |
Klasik biçimlerden ayrı olarak 2023'ten itibaren değişken sermayeli şirket (DPK) de yürürlüktedir — sermaye tutarının OOD veya AD için tipik olan karmaşık usul olmaksızın değiştirilebildiği, öncelikle start-up'lara yönelik bir şirkettir.
EOOD ve OOD — küçük ve orta ölçekli işletmeler için en popüler tercih
EOOD (Ednoliçno družestvo s ograniçena otgovornost) tek malik için uygundur, OOD ise iki ve daha fazla ortak için; bunun dışında her iki biçim aynı kurallarla işler ve yabancılar arasında eşit derecede popülerdir.
Avroya geçişten önce asgari sermaye sembolik 2 lev idi — 1 Ocak 2026'dan sonra bu tutar 1,95583 lev/avro sabit kuru üzerinden çevrildi, böylece resmi giriş eşiği fiilen değişmedi ve herkes için erişilebilir kaldı.
Bu biçimlerin asıl pratik avantajı sınırlı sorumluluktur: malikin kişisel malvarlığı kural olarak şirket borçlarından korunur; tek kişilik girişimcinin aksine. Bu nedenle danışmanlar, Bulgaristan'da sürekli iş yapmayı planlayan yerleşik olmayan yabancılara en sık EOOD veya OOD önerir.
Belgeleri hazır olan bir Bulgaristan yerleşiği için EOOD veya OOD tescili Ticaret Sicilinde yaklaşık üç iş günü sürer. Vekil aracılığıyla uzaktan tescilde süreç, belgelerinin yasallaştırılması ve çevirisi nedeniyle genellikle 5-7 iş gününe uzar.
Özel girişimci (ET) — sınırsız sorumluluklu basit biçim
ET biçimi esas sermaye gerektirmez ve şirketlerden daha hızlı tescil edilir, ancak malik iş yükümlülüklerinden konut veya birikimler istisnası olmaksızın tüm kişisel malvarlığıyla sorumludur.
Uygulamada bu biçim tam da sınırsız sorumluluk nedeniyle nadiren seçilir; yalnızca finansal risklerin asgari olduğu, EOOD kurmanın maliyetinin haklı görünmediği çok küçük faaliyetler için anlamı vardır.
ET'den EOOD veya OOD'ye geçiş sonradan mümkündür, ancak bu basit bir biçim dönüşümü değil, fiilen yeni bir tüzel kişi kurulması anlamına gelir — bu nedenle yalnızca mevcut tasarrufa değil, işin gelişme beklentilerine önceden bakılmalıdır.
Anonim şirket (AD) — büyük projeler için
AD hisse ihracı yoluyla sermaye çekilen büyük ölçekli projeler için uygundur ve en az 50 000 lev (yaklaşık 25 500 avro) esas sermaye gerektirir — EOOD veya OOD'ye göre önemli ölçüde daha fazladır.
AD'de yönetim daha karmaşık ve biçimseldir: zorunlu organlar seçilen modele göre yönetim kurulu veya denetim ve icra kurulunu içerir; raporlama da limited şirketlere göre daha sıkı denetime tabidir.
Bulgaristan'da sıfırdan işe başlayan çoğu yabancı için AD gereksiz yere karmaşık bir biçimdir; ağırlıklı olarak büyük yatırım projeleri veya ileride halka arz planlayan şirketler için seçilir.
Şirket tescil usulü — adım adım
- Şirket unvanını seçmek ve Ticaret Sicilinde müsaitliğini kontrol etmek
- Tescilli ofis adresi meselesini çözmek — şirketin tüm resmi yazışmaları buraya gelecektir
- Kuruluş belgelerini hazırlamak — seçilen biçime göre esas sözleşme veya kuruluş senedi
- Esas sermayeyi tam da bu amaçla açılmış geçici banka hesabına yatırmak
- Belgeleri bizzat veya Bulgaristan'daki temsilci için noter tasdikli vekâletname ile imzalamak
- Belge paketini tek pencere ilkesiyle Tescil Ajansına sunmak
Bulgaristan'da sürekli bulunmayan malikler için belgeler genellikle bulunulan ülkede noter tasdik edilir, ardından Bulgaristan'da çevrilir ve yasallaştırılır. Bu nedenle uzaktan tescil için belge paketinin hazırlanması yerinde tescilden daha uzun sürer.
Bulgaristan'daki temsilciye vekâletname, uzaktan tescilin kilit belgesidir: banka hesabı açılması ve kuruluş belgelerinin imzalanması dahil her aşamada bizzat gelinmesini önler.
Şirketin Ticaret Siciline kaydından sonra derhal EIK — tek kimlik kodu — alır; bu kod vergi numarası işlevi görür ve bankadan vergi dairesine kadar sonraki tüm resmi ilişkilerde kullanılır.
Bulgaristan'da işletme vergileri
Kurumlar vergisi %10'dur — Avrupa Birliği'ndeki en düşük oranlardan biri olup Bulgaristan'ı yalnızca ikamet için değil, özellikle iş tescili için popüler kılar.
Standart KDV oranı %20'dir; gıda ürünleri, bazı tıbbi hizmetler ve kitaplar dahil belirli mal ve hizmet kategorileri için %9 indirimli oran uygulanır; mal ve hizmet ihracı KDV'den muaftır.
KDV mükellefi olarak zorunlu tescil, yıllık cironun 50 000 lev'i aşmasından sonra doğar — daha düşük cirolu şirketler KDV sisteminin dışında kalabilir, ancak daha önce gönüllü tescil hakkı vardır.
Kurumlar vergisi ve KDV'nin yanı sıra şirket, ücretli çalışanlar için sosyal ve sağlık sigortası primleri öder. Kendi şirketinden maaş alan malik-yönetici, sıradan ücretli çalışanla aynı sigorta primlerine tabidir.
Oturma izni dayanağı olarak iş
Bulgaristan'daki kendi şirketi, Bulgaristan vatandaşları için en az 10 işyeri oluşturulması ve sürdürülmesi veya şirket sermayesinin %50'sinden fazlasına sahip olunması koşuluyla geçici oturma iznine ayrı bir yol açar.
İş dayanaklı oturma izni 5 yıl için verilir ve bu dayanakla 5 yıl kesintisiz yasal ikametten sonra, genel yasallaştırma sisteminin diğer dayanaklarında olduğu gibi sürekli ikamet talep edilebilir.
Uygulamada 10 işyeri koşulu, ücretli çalışanı olmayan tek kişilik girişimciden ziyade gerçek kadrolu orta ölçekli işletmeler için gerçekçidir — küçük şirketlerde daha sık %50'den fazla sermaye sahipliği seçeneği uygulanır. Bu koşulun yerine getirildiğini gösteren belgelerinin tam listesi, oturma izni başvurusundan önce önceden netleştirilmelidir.
Bu yasallaştırma yolu, 600 000 lev'den başlayan tutarda taşınmaz edinimi olan yatırım yoluyla karıştırılmamalıdır. Her iki seçenek paralel yürür ve aralarındaki tercih, başvurucunun aktif girişimcilik faaliyeti mi yoksa pasif varlık sahipliği mi planladığına bağlıdır.
Bulgaristan'da iş tesciline hukuki yardım
İşin gerçek planlarına uygun biçimi seçmek ve uzaktan tescil belgelerini ilk seferde hazırlamak, vekâletname veya çevirideki biçimsel hatanın belge yasallaştırmasının tekrarını anlamına geldiği bir görevdir.
Uluslararası Hukuk Bürosu "Zahist" hukukçuları, en uygun örgütlenme-hukuki biçimi seçmeye, kuruluş belgelerini ve Bulgaristan'daki temsilci aracılığıyla tescil için vekâletnameyi hazırlamaya yardımcı olur.
Belirli bir iş modelinin oturma izni alınması için gerekçe oluşturup oluşturmadığı konusunda da danışmanlık veriyor ve girişimcilik faaliyeti temelinde statünün sonraki tesciline eşlik ediyoruz.
Bulgaristan'da şirket kaydettirmeyi planlıyor ve hedeflerinize uygun bir şirket türü seçmek istiyorsanız, Uluslararası Hukuk Bürosu "Zahist" ile iletişime geçin — durumunuzu bir danışmanlık görüşmesinde ele alacağız.
